Vergeetachtig, afwezig of ineens een stuk chaotischer. Veel moeders noemen het met een verontschuldigend lachje ‘mom brain’. Maar volgens neurowetenschapper Susana Carmona is dat lachje nergens voor nodig. Tijdens de overgang naar het moederschap ondergaat het brein namelijk een van de grootste veranderingen van het volwassen leven. Toch werd daar tot voor kort nauwelijks serieus onderzoek naar gedaan.
Zelfs medische tekstboeken vergaten het hoofd van de moeder
In de tweede aflevering van de podcast Birth of a Parent, een podcast van de Van Leer Foundation, vertelt Carmona iets opmerkelijks. In medische tekstboeken werden zwangere lichamen jarenlang afgebeeld zonder hoofd. Niet figuurlijk, maar letterlijk: een torso, een buik en een baby, met daarboven niets.
Het lijkt bijna symbolisch voor de manier waarop er lange tijd naar zwangerschap werd gekeken. Alle aandacht ging naar het lichaam en de ontwikkeling van de baby, terwijl het brein van de moeder grotendeels buiten beeld bleef.
Toen Carmona in 2008 in de wetenschappelijke literatuur op zoek ging naar onderzoek naar het moederbrein, vond ze verrassend weinig. Het idee voor haar onderzoek ontstond dan ook niet tijdens een groot wetenschappelijk project, maar tijdens een alledaags gesprek met collega’s in de auto. Ze realiseerden zich dat vrijwel niemand zich echt had verdiept in wat er tijdens de zwangerschap en het moederschap in het brein gebeurt.
Je bent niet minder scherp, je aandacht is anders verdeeld
Wat Carmona vervolgens ontdekte, verandert de manier waarop we naar ‘mom brain’ kunnen kijken. Tijdens de zwangerschap ondergaat het brein ingrijpende veranderingen. Volgens haar zijn die veranderingen zelfs groter dan tijdens de puberteit, een levensfase die juist bekendstaat om de enorme ontwikkeling van het brein.
Het gevoel dat je vergeetachtiger bent, betekent volgens Carmona dan ook niet automatisch dat je mentale capaciteit achteruitgaat. Ze vergelijkt het met een laptop waarop duizenden tabbladen tegelijk openstaan. Je brein werkt niet minder hard, maar de beschikbare aandacht en energie worden anders verdeeld.
Carmona herkent dat ook uit haar eigen leven. Zo vertelt ze hoe ze haar sleutels ergens neerlegde en vervolgens volledig vergat waar ze waren. Later besefte ze dat haar aandacht op dat moment simpelweg naar iets anders was verschoven. Je kunt het zien als een brein dat opnieuw prioriteiten leert stellen.
Waarom dit inzicht zoveel opluchting kan geven
Voor vrouwen die zwanger zijn, net zijn bevallen of midden in de eerste mistige maanden van het moederschap zitten, kan die kennis enorm geruststellend zijn. Het gevoel dat je jezelf niet helemaal herkent, wordt al snel vertaald naar: ‘Ik functioneer niet meer zoals vroeger.’
Het onderzoek van Carmona biedt een ander perspectief. Je brein is niet ‘kapot’ of ineens minder capabel. Het bevindt zich midden in een intens proces van verandering en aanpassing. Terwijl de wetenschap zich decennialang vooral richtte op de ontwikkeling van de baby, bleek het brein van de moeder zelf minstens zo’n belangrijk verhaal te vertellen.
Dus als je de volgende keer je sleutels kwijt bent, wees dan iets milder voor jezelf. Je brein laat je niet in de steek. Het is druk bezig met een indrukwekkende ontwikkeling.
Luister naar Birth of a Parent
Aflevering 2 van Birth of a Parent, The Mom Brain Revolution, is nu te beluisteren via Spotify, Apple Podcasts en andere grote podcastplatforms.
De podcast van de Van Leer Foundation wordt gehost door Michael Feigelson en bestaat uit twaalf afleveringen, waarin vanuit verschillende perspectieven wordt onderzocht wat er gebeurt wanneer niet alleen een kind, maar ook een ouder wordt geboren. Iedere week verschijnt een nieuwe aflevering.
